Monday, April 21st, 2008
Dymorfizm płciowy - M i PA 65, 1964; 74,1967; 77, 1969 - to dwupostaciowość organizmów przejawiająca się w zróżnicowaniu morfologicznym, fizjologicznym i psychicznym kobiet i mężczyzn. Określa więc dwukierunkowe przeobrażenie cech w zależności od płci. Różnice płciowe są determinowane genetycznie.
Determinacja płci - 2n=46, z czego 44 autosomy + 2 chromosomy płci
Kobieta 44A+XX; Mężczyzna 44A+ XY; Komórka jajowa: 22A+X ; plemnik 22A+X lub 22A+Y
Zapłodnienie: (22A+X)+(22A+X)=44A+XX płeć żeńska
(22A+X)+(22A+Y)=44A+XY płeć męska. U płodów dymorfizm płciowy jest mały (2-3%), kształtuje się w okresie pokwitania (8%)
Różnice płciowe w budowie somatycznej:
Typ skrajnie męski: większa głowa, mocny kark i obręcz barkowa, większa klatka piersiowa, wąska miednica, silne umięśnienie (42% masy ciała), mała ilość tkanki tłuszczowej, która odkłada się głównie w górnych partiach ciała (15-18%), udo ma kształt cylindryczny, w obrębie podudzia miesień brzuchaty silniej uwypukla wewnętrzną stronę łydki; łokcie i kolana mają tendencję do szpotawości, kończyny są dłuższe w stosunku do wysokości niż u kobiet. Owłosienie łonowe ma kształt trójkąta zwróconego wierzchołkiem ku górze, zachodzi na uda, występuje zarost twarzy, owłosienie pleców, klatki piersiowej i pośladków. Granica włosów na karku tworzy linię horyzontalną. Skóra jest grubsza, listewki skórne mniej wypukłe i szersze niż u kobiet. Różnice te występują już w okresie płodowym. (syców) Gruczoły potowe umieszczone w skórze pod wpływem hormonów wydzielają substancję o zapachu specyficznym dla płci męskiej.
Typ skrajnie żeński: mniejsza głowa, drobniejsza górna część ciała, zarys tułowia zmniejsza się ku dołowi (szeroka miednica) Słabe umięśnienie(36% masy ciała), znaczna ilość tkanki tłuszczowej (24-28%), która odkłada się przede wszystkim w obrębie pasa, pośladków, na udach. Udo ma kształt stożkowaty. W obrębie podudzia zaznaczone są zewnętrzne krzywizny; kończyny są krótsze w stosunku do wysokości niż u mężczyzn; łokcie i kolana mają tendencję do koślawości, owłosienie łonowe ma kształt trójkąta zwróconego wierzchołkiem ku dołowi, nie zachodzi na uda; granica włosów na karku kończy się trzema szpicami ( dwa boczne i jeden środkowy). Skóra jest delikatniejsza niż u mężczyzn, listewki skórne są bardziej wypukłe i węższe. Gruczoły potowe umieszczone w skórze pod wpływem hormonów płciowych wydzielają substancję o zapachu specyficznym dla płci żeńskiej. Kobieta zachowuje bardziej infantylny charakter budowy.
Różnice płciowe w szkielecie:
Czaszka:
- mężczyźni - pojemność czaszki wynosi ok. 1500cm3, większa guzowatość potyliczna zewnętrzna, kresy skroniowe i karkowe, wydatniejsze łuki brwiowe, czoło bardziej pochylone do tyłu, większe wyrostki sutkowate kości skroniowej; niższe oczodoły; większa szczeka, żuchwa i zęby. Kąt żuchwy ma silnie zaznaczoną rzeźbę przyczepów mięśniowych, bywa wywinięty na zewnątrz.
-kobiety - pojemność czaszki wynosi ok. 1300cm3, wydatne guzy czołowe i ciemieniowe, czoło ustawione bardziej pionowo, wypukłe; mniejsze wyrostki sutkowate kości skroniowych; wyższe oczodoły ich rozstawienie mniejsze; mniejsza szczeka, żuchwa i zęby. Żuchwa ma łagodniejsze kontury, słabiej zaznaczoną guzowatość bródkowo-żwaczową.
Miednica:
-mężczyźni- talerze kości biodrowych są ustawione pionowo, mają płaskie powierzchnie, otwór zasłony ma kształt owalny; wejście do miednicy mniejszej ma kształt sercowaty; gałęzie dolne kości łonowych tworzą kąt w kształcie litery V (70-75 stopni); powierzchnie uchowate sięgają 3 kręgu krzyżowego; wcięcie kulszowe większe jest wąskie głębokie (kąt ostry); wzgórek (promontorium) silnie występuje ku przodowi.
-kobiety- talarze kości biodrowych są rozstawione wachlarzowato, mają wklęsłe powierzchnie, otwór zasłonowy ma kształt trójkątny; wejście do miednicy mniejszej ma kształt poprzecznie owalny; gałęzie dolne kości łonowych tworzą łuk w kształcie litery U (90 -100 stopni); powierzchnie uchowate sięgają 2 kręgu krzyżowego; wcięcie kulszowe większe jest płytkie, szerokie (kat rozwarty); wzgórek (promontorium) nieznacznie występuje ku przodowi.
Kość krzyżowa - u mężczyzn jest dłuższa, silniej wygięta, silniejsze wcięcie w głąb płaszczyzny wchodu miednicy nadające tej płaszczyźnie zarys sercwaty.
Kość udowa - kąt szyjkowo-trzonowy u mężczyzn wynosi 135 stopni, u kobiet -115 stopni; większa średnica głowy kości udowej u mężczyzn; u kobiet słabiej zaznaczona jest kresa chropawa.
Kość piszczelowa - u mężczyzn przekrój poprzeczny trzonu jest bardziej trójkątny.
Obojczyk- u kobiet jest słabo urzeźbiony i mniejszy.
Łopatka - u mężczyzn jest większa, ma grubszy brzeg przyśrodkowy, wyraźne linie linie mięśniowe na powierzchni żebrowej, większe wyrostki barkowy i kruczy.
Trzony kręgów - u mężczyzn są większe i masywniejsze niż u kobiet, wyrostki kolczyste są grubsze i silniej wystające.
Mostek- u mężczyzn jest dłuższy, głównie trzon. Wskaźnik odnoszący długość rękojeści do długości trzonu wynosi u mężczyzn ok. 46, u kobiet 54.
Ogólnie szkielet męski jest masywniejszy, cięższy i silniej urzeźbiony niż żeński.